آیا اسید دیسکلر برای شست‌وشوی ممبران RO مناسب است؟

تفاوت دیسکلر تجهیزات و شوینده اسیدی ممبران چیست؟

این دو ماده ممکن است هر دو ماهیت اسیدی داشته باشند، اما کاربرد یکسانی ندارند.

در انتخاب اسید دیسکلر بر اساس نوع رسوب و جنس تجهیزات، جنس سطح یکی از ورودی‌های اصلی انتخاب ماده است. در مورد ممبران این موضوع حساس‌تر می‌شود، چون با سطح فلزی مقاوم سروکار نداریم و غشا محدوده مشخصی برای تماس با مواد شیمیایی، pH و دما دارد.

بنابراین اینکه یک دیسکلر روی فولاد یا استیل نتیجه خوبی داده است، هیچ تضمینی برای مناسب‌بودن آن روی ممبران ایجاد نمی‌کند.

چه زمانی شوینده اسیدی برای ممبران مناسب است؟

شوینده اسیدی زمانی مطرح می‌شود که بررسی عملکرد و شرایط سیستم نشان دهد رسوب معدنی عامل اصلی گرفتگی ممبران است.

برخی رسوبات کربناته و بعضی اکسیدهای فلزی می‌توانند با برنامه شست‌وشوی اسیدی مناسب حذف شوند. اما «رسوب معدنی» نیز یک گروه واحد نیست و همه رسوبات رفتار یکسانی ندارند.

برای مثال، رسوبات سولفاتی شدید، سیلیس یا رسوبات ترکیبی ممکن است به روش متفاوتی نیاز داشته باشند. به همین دلیل قبل از انتخاب شوینده اسیدی ممبران باید تا حد ممکن مشخص شود چه نوع رسوبی روی سطح غشا تشکیل شده است.

انتخاب شوینده فقط بر اساس پایین‌بودن pH تصمیم درستی نیست.

چه زمانی شوینده اسیدی انتخاب مناسبی نیست؟

اگر عامل اصلی افت عملکرد ممبران مواد آلی، بیوفیلم، روغن، مواد کلوئیدی یا ترکیبی از این آلودگی‌ها باشد، شروع مستقیم با شوینده اسیدی ممکن است انتخاب مناسبی نباشد.

در چنین شرایطی معمولاً ابتدا باید نوع فولینگ مشخص شود و در صورت نیاز شوینده قلیایی ممبران یا یک برنامه شست‌وشوی چندمرحله‌ای بررسی شود.

این مسئله اهمیت زیادی دارد، چون یک ممبران ممکن است هم‌زمان بیش از یک نوع گرفتگی داشته باشد. برای مثال، وجود رسوب معدنی در کنار آلودگی آلی به این معنی نیست که فقط با یک مرحله اسیدی می‌توان کل مشکل را حل کرد.

پس ترتیب درست این نیست:

افت عملکرد > انتخاب یک اسید قوی > شست‌وشو

بلکه:

افت عملکرد > تشخیص نوع گرفتگی > انتخاب برنامه شست‌وشوی سازگار

چرا نمی‌توان هر اسید دیسکلری را داخل سیستم RO استفاده کرد؟

سه دلیل اصلی وجود دارد.

۱. ممبران محدودیت شیمیایی مشخص دارد

محدوده مجاز pH و دمای شست‌وشو برای ممبران‌ها یکسان نیست. حتی برای محصولات یک سازنده نیز محدوده مجاز می‌تواند با مدل ممبران و دمای محلول تغییر کند.

بنابراین نمی‌توان یک محدوده عمومی را برای تمام ممبران‌ها نسخه کرد.

۲. ترکیبات جانبی ماده مهم‌اند

دیسکلر صنعتی ممکن است علاوه بر اسید شامل بازدارنده خوردگی، سورفکتانت یا افزودنی‌های دیگری باشد که برای تجهیزات فلزی طراحی شده‌اند.

وجود این ترکیبات به معنی سازگاری آن‌ها با ممبران نیست.

۳. نوع رسوب تعیین‌کننده است

اگر مشکل اصلی رسوب معدنی نباشد، پایین‌آوردن pH الزاماً فولینگ را برطرف نمی‌کند. حتی ممکن است انتخاب اشتباه ماده باعث شود شست‌وشوی بعدی دشوارتر شود.

قبل از شست‌وشوی اسیدی ممبران چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

قبل از انتخاب ماده حداقل این اطلاعات باید مشخص باشند:

• برند و مدل ممبران؛

• نوع احتمالی رسوب یا گرفتگی؛

• محدوده مجاز pH برای همان ممبران؛

• دمای مجاز شست‌وشو؛

• تغییرات دبی آب تولیدی؛

• تغییر اختلاف فشار؛

• تغییر کیفیت آب خروجی؛

• سابقه شست‌وشوهای قبلی؛

• وضعیت پیش‌تصفیه و آنالیز آب خوراک.

این داده‌ها کمک می‌کنند بفهمیم آیا اصلاً شست‌وشوی اسیدی انتخاب درستی است یا نه.

همچنین هر دستور شست‌وشو باید با دیتاشیت و راهنمای همان مدل ممبران کنترل شود؛ نه اینکه شرایط یک ممبران به مدل دیگری تعمیم داده شود.

آیا می‌توان ممبران را با اسید کلریدریک شست؟

در برخی دستورالعمل‌های رسمی ممبران، محلول اسیدی بر پایه اسید کلریدریک برای رسوبات مشخص و در شرایط کنترل‌شده مطرح شده است. اما این موضوع با ریختن مستقیم اسید صنعتی یا جوهر نمک داخل سیستم تفاوت دارد.

غلظت، pH نهایی محلول، دما، مدت تماس و روش گردش باید در محدوده مجاز ممبران باشند.

بنابراین پرسش درست این نیست که:

آیا HCl رسوب را حل می‌کند؟

پرسش درست این است:

آیا این محلول، با این غلظت و شرایط شست‌وشو، برای این مدل ممبران و این نوع رسوب مجاز است؟

اگر شست‌وشوی اسیدی نتیجه نداد چه کنیم؟

راه‌حل، الزاماً افزایش غلظت اسید یا تکرار شست‌وشو نیست.

اگر عملکرد ممبران برنگردد، ممکن است:

• نوع گرفتگی اشتباه تشخیص داده شده باشد؛

• فولینگ ترکیبی باشد؛

• رسوب مدت زیادی روی سطح باقی مانده باشد؛

• شرایط شست‌وشو مناسب نبوده باشد؛

• پیش‌تصفیه همچنان آلودگی وارد سیستم کند؛

• یا خود ممبران دچار آسیب غیرقابل‌بازیابی شده باشد.

در این مرحله مسئله از انتخاب شوینده فراتر می‌رود و باید مشخص شود چرا شست‌وشوی ممبران RO جواب نمی‌دهد؛ تکرار همان شست‌وشو بدون تشخیص علت معمولاً اطلاعات جدیدی به ما نمی‌دهد.

بعد از شست‌وشو، علت رسوب را اصلاح کنید

اگر رسوب معدنی از ممبران حذف شود ولی شرایطی که باعث تشکیل آن شده تغییر نکند، احتمال بازگشت مشکل وجود دارد.

کیفیت آب خوراک، عملکرد پیش‌تصفیه، نرخ بازیافت، تزریق آنتی‌اسکالانت و شرایط بهره‌برداری باید دوباره بررسی شوند.

در واقع جلوگیری از فولینگ ممبران RO از خود ممبران شروع نمی‌شود؛ از شناخت آب خوراک و کنترل عوامل ایجاد گرفتگی در مراحل بالادست شروع می‌شود.

هدف این نیست که دفعات شست‌وشو را بیشتر کنیم. هدف این است که علت نیاز مکرر به شست‌وشو را پیدا کنیم.

جمع‌بندی

اسید دیسکلر عمومی تجهیزات را نباید بدون بررسی برای ممبران اسمز معکوس استفاده کرد.

اگر گرفتگی ممبران ناشی از رسوب معدنی باشد، استفاده از شوینده اسیدی مخصوص ممبران می‌تواند بخشی از برنامه شست‌وشو باشد؛ اما انتخاب ماده و شرایط مصرف باید بر اساس نوع رسوب، مدل ممبران و محدودیت‌های اعلام‌شده توسط سازنده انجام شود.

اگر نوع گرفتگی مشخص نیست، اولین قدم انتخاب اسید نیست؛ تشخیص عامل افت عملکرد است.

برای بررسی شرایط سیستم، مدل ممبران، داده‌های عملکرد، آنالیز آب و اطلاعات مربوط به گرفتگی را در اختیار واحد فنی ما قرار دهید تا پیش از انتخاب شوینده، نوع شست‌وشوی مناسب بررسی شود.

سوالات متداول